फाईल - प्रायमरी नेम आणि एक्सटेंशन

     मागच्या सदरात फाईल विषयी आपण काही गोष्टी जाणून घेतल्या आहेत. ह्या फाईलला नाव देताना त्यांना ज्या दोन भागात विभागले जाते त्या विषयी आपण आज पाहणार आहोत.

फाईल नेमचे दोन भाग असतात.

1) प्रायमरी नेम

2) एक्सटेंशन

1) प्रायमरी नेम :

     प्रायमरी नेम हा प्रत्येक फाईलच्या सुरुवातीचा भाग असतो. आणि हे प्रायमरी नेम जी व्यक्ती ती फाईल बनवते ती व्यक्ती देते. आपल्या फाईलला नाव देताना फाईलमधील माहितीला अनुसरून द्यावे जेणेकरून ती फाईल आपण सहजरित्या शोधू शकतो.

     फाईल नेममधील प्रायमरी नेम देताना अक्षरे, अंक, चिन्ह यांचा वापर करता येतो यांनाच कॅरॅक्टर असे म्हणतात. परंतु काही चिन्हांचा अपवाद वगळता (ही चिन्हे /,\, *,?, <, > विशिष्ट अर्थ असणारी आहेत आणि त्यांचा वापर कॉम्पुटर प्रोग्रामिंग लँग्वेज मध्ये केला जातो.) कीबोर्ड वडील इतर सर्व चिन्हांचा वापर फाईलच्या नावासाठी करता येतो.

    डॉस ऑपरेटिंग सिस्टिम मधील नेमिंग कॅरॅक्टर संख्येला मात्र येते मर्याद असते. त्यात फक्त 8 कॅरॅक्टर वापरले जातात, तर आपल्या विंडोज ऑपरेटिंग सिस्टिम मध्ये प्रायमरी नेम 255 कॅरेक्टर आपण वापरू शकतो.

2) एक्सटेंशन

     आपण पाहतो ज्यावेळी आपण संगणकावर फाईल ओपन करतो त्यापुढे . (ह्या डॉटला परिअड असे म्हणतात)करून त्या त्या फाईलच्या एक्सटेंशन विषयी लिहिलेले असते. उदाहरणार्थ आपण मागे फाईल बनवताना पाहिले .txt

हे .txt ती फाईल नोटेपॅड मधील फाईल असल्याचे स्पष्ट करते.

     एक्सटेंशन हा फाईल नेमचे दुसरा भाग असतो. फाईल नेम आणि एक्सटेंशन ह्यांच्या मध्ये जो डॉट म्हणजेच पूर्णविराम असलेला आपल्याला दिसतो त्याला पिरिअड असे म्हणतात. हा एक्सटेंशनचाच भाग असतो. पिरिअड नंतर सामान्यतः 3 अक्षरांनी हे एक्सटेंशन दर्शविले जाते. हीच महत्वाची अक्षरे आपल्याला फाईल कोणत्या अप्लिकेशन प्रोग्रॅमची आहे हे सूचित करते. 

नोट: विंडोज ऑपरेटिंग सिस्टिम मध्ये एक्सटेंशन आपोआप(by default) दिले जाते.

आपण खाली काही उदाहरणे पाहू:

अप्लिकेशन प्रोग्रॅम          फाईलचा प्रकार            एक्सटेंशन

1) मायक्रोसॉफ्ट वर्ड        वर्ड डॉक्युमेंट                 .doc

2) MS पॉवरपॉइंट          पॉवरपॉईंट प्रेझेन्टेशन      .ppt

3) MS एक्सेल                एक्सेल वर्कशीट              .xls

4) MS पेंट                     बिटमॅप इमेज                 .bmp

5) नोटपॅड                      टेक्स्ट                            .txt

6) इंटरनेट एक्सप्लोरर    वेबपेज                          .html

     प्रायमरी फाईल आणि त्याच्यासह असलेले एक्सटेंशन ह्याविषयी सविस्तर माहिती आपण पहिली.  सर्व फाईलस एकत्र कशा प्रकरे संग्रहित केला जातो त्या फोल्डर विषयी आपण जाणून घेणार आहोत पुढच्या सदरात.

                                                                                      अनुप्रिया सावंत.

          मागील लेख                                                                                     पुढे पहा

पाऊल - एक धाडसी निर्णय

    

     गावाकडच्या सवयी आणि शहरकडच्या गोष्टी दोन्ही वेगवेगळ्याच. शहरातल्या वातावरणात लाडाने मोठी झालेली आनंदी लग्न होऊन सासरी जाणार हे तिच्या मित्र मैत्रिणींमध्ये पसरायला वेळ लागला नाही. मनमिळाऊ, अबोल तितकीच हसरी, प्रसन्न आणि वेळेनुसार खंबीर असणारी आनंदी सगळ्यांचीच आवडती. हा हा म्हणता लग्नाचा दिवस उजाडला आणि पोर लग्न करून सासरी आली. शहरातून सासरी आलेल्या आनंदीला सासरी रुळायला फारसा वेळ लागला नाही. दिवस भराभर जात होते. नवरा सासू आणि ती. आनंदीचा संसार फुलत होता. 

     अन्वेष आणि आनंदी शोभून दिसणारे जोडपं. बिल्डरचा व्यवसाय अपार कष्टाने स्वबळावर त्याने चालवला आणि प्रसिद्धीस आणला. बरेच छोटे मोठे कॉन्ट्रॅक्ट घेत तो आता नावारूपाला येत होता. अन्वेष दिसण्याऐवढाच बोलायलाही रुबाबदार तितकाच स्वभावाने जिद्दी. नाही ऐकण्याची सवय नसणारा, स्वतःच्या शब्दासाठी वाटेल ते करणारा, असे असले तरी त्याचे घरात बारकाईने लक्ष असायचे. घरी कशाचीही कमी नव्हती. आईला घरात पाळणा हलावा ही एकमेवच आस. वयाने थकलेली आई मनाने मात्र उत्साही आणि तरुण होती. नातवावरचं प्रेम आजी आजोबांना चिरतरुण ठेवण्यास पोषकच असते म्हणा. घरच्या सुनेची त्या मुलीप्रमाणे काळजी घेत.

     अन्वेष नेहमीप्रमाणे आज कामावर जात असताना का कुणास ठाऊक आनंदीचे मन आज त्याला जाऊ द्यायला तयार न्हवते. त्याने तिच्यासोबत दिवसभर रहावं हा तिचा हट्ट त्याला पूर्ण करावा लागला. आज ते दोघे एकमेकांच्या कुशीत बराच वेळ विसावले होते. दिवस बराच टळून गेला हे दोघांना आईने जेवणासाठी हाक मारल्यावर लक्षात आले. अन्वेष जेवल्यानंतर बराच वेळ विचार करत बाहेर बघत होता. तेवढ्यात त्याची तंद्री बाहेरच्या आवाजाने भंग पावली. 3-4 मजूर धापा टाकत अन्वेष च्या वाड्याजवळ थांबले. एव्हाना आनंदी आणि आई दोघीही त्या आवाजाने भांबावून कामे सोडत पळत बाहेर आल्या.

     सायेब आपले चार मजूर बांधकामाच्या ढिगाऱ्यात अडकले व्हते, लय धडपड क्येली समद्यांनी पण नाय जगले. कोंडले साहेब ते आणि हकण्याक बळी गेल्ये. तरी सांगत व्हते ते बुवा... नाय उभी राहणार ही इमारत.. गप्प बसा... अन्वेष च्या संतापी मुद्रेने मजूर जागेवरच खिळले. अन्वेष तातडीने घटनास्थळी दाखल झाला. सर्व प्रकार पाहुन अन्वेषने मजुरांना काम थांबवायला सांगितले. तुच्छित नजरेने बुवा साराच प्रकार पाहत होते.

     इथे आनंदीला काय प्रकार आहे हेच कळेना. अन्वेषचा रुद्र अवतार ती प्रथमच पाहत होती. बघता बघता दिवस निघून गेले. अन्वेष त्याची छोटी मोठी कामे करतच होता मात्र त्या अर्धवट बांधकामविषयीची सल त्याला कायम बोचत होती. प्रथमच त्याने कोणते काम अर्धवट टाकले होते जे त्याच्या सवयीत बसत न्हवते. अश्यातच आनंदीला दिवस गेले. सर्वत्र आनंद आनंद होता. आईंच्या आनंदाला तर उधाण आले होते. काय हव काय नको हे पाहण्यात कोडकौतुकात दिवस मजेत जात होते. कोणाची दृष्ट लागू नये असा संसार फुलत होता.

     आनंदीला मुलगा झाला. अन्वेषचा आनंद गगनात मावेनासा झाला कारण त्यालाही मुलगाच हवा होता त्याचा व्यवसायाला हातभार लागावा म्हणून. मात्र त्याचा आनंद त्याच्यासाठी क्षणभुंगर ठरला. मुलगा सुदृढ होता मात्र त्यात व्यंग होते. आपल्याला असा मुलगा जन्माला आला, ही गोष्ट त्याला सहन झालीच नाही. ताडताड करत तो निघून गेला. इथे आनंदी आणि आई ह्यांना अन्वेषच्या वागण्यामुळे काय बोलावे तेच सुचेना. आनंदीने आपल्या मुलाला जवळ घेतले त्याचा पापा घेतला. आईनेही त्याच मायेने आपल्या नातवाला जवळ घेतले. त्याला घरी घेऊन जायला दोघी निघाल्या. मात्र अन्वेषने तिला मुलाला घेऊन घरी येऊ नकोस ही तंबीच दिली. नाईलाजास्तव ती नि तिचं छकुल बाळ एका छोट्याश्या गावनजीकच्या त्यांच्या घरात रहायला आले. ह्याही परिस्थितीत तिला साथ मिळाली ज्यांनी मुलगी मानलेल्या त्या सासुआईंची.

     ह्या खंबीरतेवर तिने आपल्या मुलाला मोठं करण्याचं धाडस ठेवले. आईपणाचे कर्तव्य ती प्रेमाने, अभिमानाने बजावत होती. मुलाचं व्यंग हे होते की त्याला दोन्ही हाथ न्हवते. मात्र दिसायला जणू छोटा अन्वेषच. दिवसामागून दिवस आणि वर्षामागून वर्ष जात होते. इथे आनंदीचा नवरा अन्वेष दिवसेंदिवस रागाने लालबुंद होत होता. त्याच्या उभ्या आयुष्यात त्याला कसलीच हार मिळाली नव्हती ना कामाची पीछेहाट. त्या बंद पडलेल्या कामामुळेच ही सुरुवात तर नसेल? त्या जागेवर काम करायला घेतलच नसतं तर? माझ्या सारख्या हुशार बिल्डरला अश्या अपयशाची सवयच नाही, ह्या आणि अश्या विचारांनी त्याला पोखरून काढले होते. काय तो सोक्षमोक्ष लागलाच पाहिजे ह्या जिद्दीने त्याने नाईलाजास्तव बुवाला भेटण्याचे ठरवले.

     बुवांच्या सान्निध्यात जवळ जवळ पूर्ण गावच बुवावार विसंबून. कुठचबी अड-अडचण असो बुवा बगर सुटायचं न्हाय! हा गावकऱ्यांचा विश्वास. अन्वेषही आता बुवांच्या सोबतीने कामे करू लागला. अचानक एके दिवशी तो त्याच्या आनंदीकडे परतला. त्याच्या बाळाला पहायची विनवणी करू लागला. आनंदीला हे अनपेक्षित होतं तरी ती सुखावली होती. आपल्या मुलाला झालेल्या जाणिवेमुळे आईचेही डोळे पाणावले होते. दोनच दिवसांनी गुडीपाडवा होता. आपल्या स्वतःच्या घरात आपल्याला जायचंय मी तुम्हाला न्यायला आलोय हे अन्वेषचं वाक्य आनंदीला अचंबित करणारे होते. कारण ज्या अन्वेषला तिने पाहिले होते तो त्याच्या मुलाचा तोंडही बघायला तयार नव्हता. त्यासाठी त्याने स्वतःच्या आईलाही घराबाहेर काढले होते, तो खरच आपल्याला सांभाळेल का? ह्या आणि अश्या अनेक कुशंका तिच्या मनात येत होत्या. पण शहराकडची विचारधारा असणारी खंबीर आनंदी संसाराला पुन्हा फुलवायला सज्ज होती आणि म्हणूनच तिने सर्व तर्क-कुतर्क बाजूला सारून त्याच्यासह पुन्हा स्वतःच्या हक्काच्या घरी परतण्याचा निर्णय घेतला.

     आज घरी दिवाळी दसरा साजरा होत होता कारणही तसंच होतं. अन्वेषचं कुटुंब त्याला पुन्हा मिळालं होत. छोटा छकुला जो अनेक दिवस, अनेक महिने, अनेक वर्ष बाबांसाठी व्याकुळ होता त्यालाही आज त्याचे बाबा मिळाले होते. आईही आपल्या 3 वर्षाच्या नातवाचा आनंद पाहताना हरवून गेल्या होत्या. सार काही एकदम आलबेल चालू होतं.

     अन्वेषने घरी पूजन ठेवले होते. त्यात त्याने गावाकडच्या प्रतिष्ठित लोकांना, काही गावकऱ्यांना आमंत्रित केले होते. सर्वत्र धूप अगरबत्ती मंत्रोच्चार ह्यांचा सुंदर मेळ घरातील उपस्थित सर्वांना मंत्रमुग्ध करीत होता. छोटा छकुला सर्वांकडून लाड कौतुक करूवून घेत होता. आनंदी आणि आई घरात पाहुण्यांसाठी काय हवं काय नको ते पाहण्यात गुंतल्या होत्या. माणसांची गर्दी कमी होऊ लागली तशी काही मोजकीच मंडळी घरात चर्चा करत बसली होती. आनंदी स्वयंपाक घरात आईसोबत गप्पा मारत होती तर छकुलाही थकल्यामुळे आत झोपला होता.

     काय साहेब आम्ही सांगत व्हतो ना... बुवांनी सांगितलं तस केलं नि तुम्हासनी पुन्हा उभारी आली बघा. होय, खरंय तुम्ही म्हणता ते... अन्वेष त्याच काम कधीच अर्धवट सोडत नाही. ह्या बांधकामाला 3 वर्षाचा मुलाचा बळी मिळणार आणि माझं काम पूर्ण व्हनार. हा हा हा.... दबक्या स्वरातल्या अन्वेषच्या हसण्याला बसलेल्या मंडळींनीही दुजोरा दिला.

     क्षणातच भयंकर किंकाळी बाहेर पडणार तोच आनंदीने आईंच्या तोंडावर हाथ ठेवला. दोघींना थोडावेळ गरगरल्या सारख झालं. घरातल्या भिंती दाबून टाकताहेत हा भास व्हायला लागला. आनंदीही पुरती हादरली होती. पुन्हा स्वतःला सावरतच आईंनी बोलायला सुरुवात केली. व्हत्याचे नव्हतं व्हायला येळ लागणार नाय पोरी... तू निघून जा पोरी... तुझ्या बाळाला घे आणि माहेरी निघून जा.. दोघी हमसून हमसून रडत होत्या. आनंदीला अन्वेषवर ठेवलेल्या विश्वासाचा पश्चाताप करायलाही वेळ नव्हता.

     आणि ती निघाली... खंबीरतेने... पुन्हा कधीही मागे वळून न पाहण्यासाठी... कारण... तिच्या मनाचा बळी त्याने आधीच घेतला होता.

                                                                                                               - अनुप्रिया सावंत.

मागील कथा वाचा                                                                                                          पुढील कथा वाचा 

फाईल

     मागच्या सदरात आपण सॉफ्ट कॉपी आणि हार्ड कॉपी ह्याविषयी जाणून घेतले. फाईल संबंधी आपण पुढे जाणून घेत आहोत. 

   फाईल म्हणजे सध्याच्या भाषेत सॉफ्ट आणि हार्ड कॉपी, जे आपण मागील सदरात पाहिले.  मला संगणकावर फाईल तयार करायची आहे ही क्रिया सॉफ्टकॉपी च्या प्रकारात मोडते.

फाईल - संगणकावरील स्टोरेज डिव्हाईसवर बायनरी पद्धतीने एकत्रितपणे साठवलेल्या माहितीच्या गटाला 'फाईल' असे म्हणतात.

     थोडक्यात सांगायचे झाले तर आपल्या स्वतःची माहिती, कामा-स्वरूपातील व इतर अनेक माहिती संगणकात साठवली जाते, ती फाईल स्वरूपात एकत्र ठेवली जाते.

लक्षात ठेवा / नोट :

स्टोरेज डिव्हाईस - हार्ड डिस्क, कॉम्पॅक्ट डिस्क (CD, DVD), पेन ड्राईव्ह ह्यांची बेसिक माहिती मागील सदरात पाहिले आहे.

बायनरी पद्धत  - बायनरी पद्धत म्हणजे संगणकाला 0 आणि 1 ही भाषा समजते, ह्याविषयी सुद्धा आपल्या मागच्या सदरात दिलेले आहे.

पाहुयात संगणकात फाईल तयार करण्याची कृती:

1) स्टार्टबारवर जाऊन प्रथम प्रोग्रॅम ओपन करावे तिथून नोटपॅड वर जावे. (तुम्ही स्टार्ट बार ओपन केल्यावर डायरेक्ट सर्च माध्यमातून नोटपॅड असेही टाईप करु शकता.) 

लक्षात ठेवा / नोट : कॉम्पुटर ऑपरेटिंग सिस्टिम (आपण यूजर इंटरफेस ऑपरेटिंग सिस्टिम संबंधित संगणकीय माहिती पाहत आहोत.) नुसार प्रत्येक एप्लिकेशन्स वेगवेगळ्या स्वरूपात असू / दिसू शकतात, मात्र फाईल तयार करण्याचे स्वरूप ह्याच पद्धतीने असते.

तुम्ही पाहू शकता नोटपॅड हे अप्लिकेशन ओपन केल्यावर कसे दिसते.

2) फाईल तयार केल्यावर त्या फाईलला नाव देणे गरजेचे असते, जेणे करून आपल्याला ती फाईल पटकन ओळखता येईल.  वरील आकृतीत तुम्ही पाहू शकता फाईलला 'Creating_The_File' हे नाव दिलेले आहे.

3) फाईल सेव्ह करताना फाईलला एक एक्स्टेंशन दिले जाते. हे एक्स्टेंशन आपल्याला आपली फाईल कोणत्या प्रकारातील आहे हे दर्शविते. 

.txt फाईल म्हणजे आपली माहिती (डेटा) नोटपॅड स्वरूपातील असल्याची माहिती आपल्याला संगणक देतो.

आकृतीत एक्सटेंशन .txt पाहावे.

         

          फाईल फक्त एकाच स्वरूपात नसते तर ते एखादे डॉक्युमेंट स्वरूप, चित्र स्वरूप, प्रेझेन्टेशन स्वरूप, वर्कशीट स्वरूप किंवा पेज स्वरूप अश्या वेगवेगया स्वरूपात असू शकते. म्हणजेच फाईलची अनेक स्वरूपे आहेत. आणि हे स्वरूप 'प्रायमरी नेम' व 'एक्सटेंशन' ह्यांच्या द्वारे भिन्न असते. 

          फाईलचे नाव अर्थात 'प्रायमरी नेम' व 'एक्सटेंशन' ह्याविषयी अधिक माहिती आपण पाहू पुढच्या सदरात.                                                                                                   

                                                                                                        - अनुप्रिया सावंत.

            मागील लेख                                                                                             पुढे पहा

सॉफ्टकॉपी व हार्डकॉपी

       डेस्कटॉप म्हणजे काय आणि डेस्कटॉपवरील विविध भाग ह्यांची बेसिक ओळख आपल्याला झालेली आहे.  आता फाईल आणि फोल्डर यांची माहिती घेऊयात.

     फाईल व फोल्डर हे नाव आपण घर, ऑफिस, मित्र-मैत्रिणी ह्यांच्या समवेत असताना बऱ्याच वेळा ऐकतो.  आणि स्वतःही वापरतो.  मात्र संगणकावरील फाईल-फोल्डर म्हणजे काय?  त्या आधी जाणून घेऊयात काही बाबी, त्या म्हणजे आज काल बऱ्याच वेळा आपण ऐकतो तो शब्द म्हणजे सॉफ्ट कॉपी आणि हार्ड कॉपी.  काय असते हे सॉफ्टकॉपी आणि हार्डकॉपी?  

     आपल्या घरात आपण आपले कागदपत्रे ठेवण्यासाठी फाईल किंवा फोल्डर वापरतो.  ह्या फाईल्स आणि कागदपत्र्यांना आपण पाहू शकतो व त्याचबरोबर हातातही घेऊ शकतो.  ह्यालाच 'हार्डकॉपी' असे म्हणतात.  आपल्याला आपली कागदपत्रे स्वतः सांभाळावी लागतात.  कुठेही गरजेचे असल्यास ते प्रत्यक्ष घेऊन जाणे व पुन्हा सांभाळून आणणे महत्वाचे असते.  शिवाय एखादे कागदपत्रे विसरल्यास किंवा हरवल्यास पुन्हा मिळवणे कठीण जाते.

     आजच्या जगात सर्व काही ऑनलाईन आहे हे आपण पाहतो ऐकतो.  हे ऑनलाईन असणे तसेच आपले कागदपत्र इंटरनेटवर ठेवणे म्हणजे काय?  आपल्या कागदपत्रांची जी प्रत आपल्या हातात आहे त्याची अजून एक प्रत किंवा कॉपी संगणकावर ठेवणे.  

     ह्यात ते कागदपत्र किंवा ती माहिती माझ्या हातात नसते तर संगणकावर असते.  म्हणजेच काय तर आपल्या माहितीची प्रत/झेरॉक्स आपण पाहू शकतो, कुठेही घेऊन जाऊ शकतो.  पण प्रत्यक्षात आपल्या हातात नसते, त्यालाच संगणकीय भाषेत 'सॉफ्टकॉपी' असे म्हणतात.  

   ह्यात मोठाले वजन किंवा कॅरी बॅग आपल्या डॉक्युमेंटसाठी जवळ बाळगणे आवश्यक नसते तर पेन ड्राईव्ह सारख्या इलेक्ट्रॉनिक, वजनाला हलके, आणि दिसायला लहान स्टोरेज डिव्हाईसची ( स्टोरेज डिव्हाईस विषयी आपण आधीच ब्लॉगवर अभ्यासलेले आहे) गरज असते.  

     हार्ड कॉपी व सॉफ्ट कॉपी दोन्ही सारखेच महत्वाचे आहेत.  संगणकावरील ह्या कॉपींची फाईल व फोल्डर ह्यांमध्ये कशाप्रकारे जतन केले जाते हे जाणून घेऊयात पुढच्या सदरात.

                                                                                   - अनुप्रिया सावंत.

          मागील लेख                                                                            पुढे पहा

गोल्डन अपॉरच्युनिटी - पुस्तक प्रकाशन सोहळा

     मनाच्या कप्प्यात मला सतत खुणावणारा एक प्रश्न तो म्हणजे पुस्तक प्रकाशित कसे होते बरं! लेखक कसे एवढे मोठाले लेख लिहितात. कसे त्याचे पुस्तकात रूपांतर होते? काय जादू असेल ही? दादरला पुस्तक प्रकाशन भरल्यावर नेहमीच कुतूहल जागृत व्हायचं. पुस्तकांच्या प्रदर्शनाला फेरफटका व्हायचा. मात्र हे प्रदर्शन ज्या लेखकांचे आहे ते लेखक आपली लेखणी कशी मांडत असतील? त्यांच्या शब्दांची बाग किती विविध पैलू असलेल्या अलंकारांनी नटलेली असते नाही का? ह्याचे चित्र मनाच्या चित्रपटलावर हळुवार तरळून जायचे अर्थातच माझ्या मनाच्या कल्पनांत. हे रूप प्रत्यक्ष कसे सादर होत असेल हे पाहण्याची ओढ मनाला अनेक वर्षांपासून होतीच. तो योग आला ते 'प्रत्यक्ष' च्या स्वरूपातून लोटस पब्लिकेशन्स पुस्तक प्रकाशन सोहळा अंतर्गत.

     होय. माझे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरले.. आय गॉट गोल्डन अपॉरच्युनिटी टू अटेंड - पुस्तक प्रकाशन सोहळा. लोटस पब्लिकेशन्स आयोजित इतका सुंदर सोहळा पाहण्यास मिळाला. पुस्तक हे वाचक आणि लेखक यांना जोडणारा रसिकप्रेक्षकांचा रेशीम धागा आहे. काय वाचावं, कस लिहावं ह्या खजिन्यासोबत संवाद साधण्याची लेखणी शैली कशी विणली जाते हे लेखिकांच्या अनुभवातून ऐकण्यास मिळाले. भाषा हे प्रभावी माध्यमाच्या कार्याची ओळख ह्यातून अनुभवली.

     'गर्द सभोवती' हे आशालता वाबगावकर ह्यांचे अनेक लेखांचा संग्रह असलेले तसेच उत्कृष्ट गोष्टींचा खजिन्याने भरभरून वाहणारे पुस्तक.  तर सामान्य माणसांना प्रचंड उत्सुकता असणाऱ्या तरीही अपुरी माहिती असलेल्या 'न्यायवैद्यक शास्त्र' विषयाशी संबंधित परिपूर्ण माहितीने सज्ज असलेला - 'गुन्हेगारांचे कर्दनकाळ' - लेखिका डॉ. वसुधा आपटे. ह्या दोन्ही पुस्तकांचे प्रकाशन सोहळा अतिशय प्रफुल्लित वातावरणात पाहण्यास मिळाले. सचिन खेडेकर यांनी सादर केलेले कविता वाचन अप्रतिम होते. काव्य वाचन करताना ते कशा प्रकारे वाचले गेले पाहिजे ह्याचे सुंदर उदाहरण.

     ह्या सोहळ्याची सुरुवात 'श्री आदिमाता शुभंकरा स्तवनम' ने झाली.  जिथे प्रत्यक्ष जगदंबाचे स्मरण करून कार्यक्रमाची सुरुवात होते तो सोहळा पवित्र स्पंदन निर्माण करणारच.  अशा या मंगलमय स्पंदनात हा सोहळा अनुभवता येणे ही सुंदर गोष्ट मनाला निरंतर सुख देणारी आहे.

     आशाताई ह्यांचे 'गर्द सभोवती' ह्या पुस्तकाचे मुखपृष्ट पाहताक्षणीच मनाला भुरळ पडते.  निसर्गाच्या कुशीत मनाने अनुभवलेले सुंदर क्षण, भावना, त्यातील कथा मनाला खिळवून तर ठेवतेच त्याचसोबत त्यातून हृदयात आल्हाददायक सकारात्मकता निर्माण करते.  आपणही आपल्या आयुष्यात घडणाऱ्या कितीतरी छोट्या छोट्या गोष्टी नकळत दुर्लक्षित करतो मात्र लेखिकेने इथे  त्या अलगद आणि हळुवार मनाच्या कुशीतून कागदावर उतरवत रसिकवाचकाला आनंद मिळवून देणारे साधन पुस्तकरुपी दिले आहे.  बिगर राजकीय दैनिक 'प्रत्यक्ष' ह्या सर्वोत्तम वर्तमानपत्रात देखील त्यांचे येणारे लेख वाचकाला खिळवून ठेवणारे व मनमुराद आनंदातून नवीन दृष्टीचे पैलू विकसित करणारे आहेत.  हेच जेव्हा एकत्रित संग्रहित होऊन व त्यात आणखीन नवीन गोष्टींचा संग्रह घेऊन पुस्तक रूपाने समोर येते तेव्हा रसिकवाचकला त्याहून सुंदर भेट कोणती असू शकेल? नाही का!  ह्या पुस्तकातील प्रस्तावना आपले सिनेसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते सुबोध भावे सर ह्यांनी केलेली आहे.  प्रेम-आदराने सुबोध भावे सर आशताईंना 'माँ' म्हणतात.
                 

     सी.आय.डी, क्राईम पेट्रोल असे गुन्हे-गुन्हेगारांविषयीचे कार्यक्रम अनेक घराघरांत पाहिले जातात.  सामान्य माणसालाही ह्या विषयी जाणून घेण्यास उत्सुकता असते मात्र नेमकी माहिती त्याच्यापर्यंत फार कमी प्रमाणात पोहचते. किंबहुना चुकीच्या पद्धतीने चुकीच्या प्रमाणतही असते.  न्यायवैद्यकशास्त्र म्हणजे असे शास्त्र ज्यात गुन्हा गुन्हेगार व कारण ह्याचा घेतला जाणारा शोध, माहिती यांचा समावेश असतो.  ह्यात अनेक गोष्टींबाबतचे आव्हान तर असतेच.  न्यायवैद्यकशास्त्राचे शिक्षण घेऊन त्यात ३५ वर्षे अविरतपणे आपले कार्य वसुधाताई यांनी केले.  आलेल्या आव्हानांचे स्वरूप व त्यातून उलगडणारे रहस्य ह्यांचा वेध कसा घेतला जातो ह्याचे विश्लेषनात्मक मांडणी करणारे डॉ. वसुधाताई आपटे ह्यांचे पुस्तक - 'गुन्हेगारांचे कर्दनकाळ' होय.  ह्या पुस्तकाची प्रस्तावना शूर धाटणीचे निवृत्त पोलीस महासंचालक श्री प्रवीण सर दीक्षित ह्यांनी केले आहे.
                   
     दोन्ही लेखिका व्यक्त होताना प्रथम 'प्रत्यक्ष' चे संपादक डॉ. अनिरुद्ध धैर्यधर जोशी ह्यांचे मिळालेले पाठबळ व विश्वास ह्यामुळे त्यांना लाभलेली स्थिरता, मनोबल, आत्मविश्वास ह्यांचे आवर्जून व आदराने उल्लेख करतात.  श्रद्धा, सबुरी व विश्वास ह्यांचे नाते अलगद उलगडताना तेवढ्याच ठामपणे जेव्हा घट्ट होत जाते तेव्हा स्वतःतला 'मी' पणा विरताना दिसणारी व्यक्ती रंगमंचावर आत्मविश्वासाने उभी राहते.  केवळ त्याचमुळे परमेश्वरी कृपा व भक्ती ह्यांचे अधिक दृढ नाते वाढीस लागते.  ही ह्या सोहळ्यांतर्गत अनुभवलेली गोष्ट मनाला सुखद अनुभव व कधीही न संपणारी शिदोरी देऊन गेली.

     हा सोहळा माझ्यासाठी विशेष होता. लेखक लेखणी ह्यांची सांगड पान व पेन ह्यांच्याशी घालून सतत बहरत राहणारी वेल पाहण्याची संधी मला एवढ्या जवळून दिल्याबद्दल लोटस पब्लिकेशन्सचे खूप आभार.

ऑनलाइन बुक लिंक -

"गर्द सभोवती" 
Garda Sabhowati - गर्द सभोवती (Marathi Print Copy)

https://www.e-aanjaneya.com/productDetails.faces?productSearchCode=GRSMDL

Garda Sabhowati - गर्द सभोवती (Marathi E-Book)
https://www.e-aanjaneya.com/productDetails.faces?productSearchCode=GRSMAR 

"गुन्हेगारांचे कर्दनकाळ न्यायवैद्यक शास्त्र" 
Gunhegaranche Kardankaal - गुन्हेगारांचे कर्दनकाळ (Marathi Print Copy)

https://www.e-aanjaneya.com/productDetails.faces?productSearchCode=GKDMDL

Gunhegaranche Kardankaal - गुन्हेगारांचे कर्दनकाळ (Marathi E-Book)
https://www.e-aanjaneya.com/productDetails.faces?productSearchCode=GKDMAR

                   
                                                                                                              - अनुप्रिया आदित्य सावंत.

मागील कथा वाचा                                                                                                          पुढील कथा वाचा 

कविता #13 - नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा! - Welcome 2017

नवीन वर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा!!!

वर्ष आले तसे गेलेही

असे म्हणत अनेक वर्ष सरलेही

धम्माल मस्ती कट्टा

ह्यातच वर्षाचा सरकता पट्टा

नवीन वर्षाचे स्वागत

जुन्या आठवणींचा पत्ता

मिळवल्यापेक्षा हरवलेल्या क्षणांची

गणितीय आकडेवारी आलेखरूपाची

स्वागत करायचे ह्याही वर्षाचे

मात्र गवसलेल्या खजिनारूपाचे

वजाबाकी दुःखाची बेरीज सुखाची 

प्रत्येक क्षणाला अधिक लुटावयाची

स्वतःच्या अंतर्मनाच्या कुशीत

साजरा करूया होऊनि प्रफुल्लित

परमेश्वराच्या स्मरणाने 

आनंदाची शाल पांघरुया

नववर्षाच्या स्वागता 

प्राजक्ताची फुले उधळूया

जीवनाचा आनंद सुगंधरुपी 

फुलासारखे घेऊयात

फुलपाखरासारखे सुंदर क्षण 

जीवनभर जपूयात

नवीन वर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा!!!

                                    - अनुप्रिया सावंत

कविता #12 - मनाची सर...

               बऱ्याच दिवसांनी मोकळा वेळ मिळाला मात्र शब्दाला गती मिळत नाहीये.. अक्षरही शब्दांमध्ये गुंफले जात नाहीयेत.. मन शांत आहे तरीही अनेक विचारातून फिरत आहे.. संध्याकाळची मैफिल ताऱ्यांनी सजल्यासारखी नटली आहे.. चांदण्या रात्रीत शाल पांघरल्यासारखे शब्द पहुडले आहेत.. मनाला उसंत मिळाली भावनेला नाही.. शब्दाला जागवायला हवं.. 
    
          मनाची झेप अनेक विचारांत गवसणी घालतंच आहे.. त्यातूनच गवसलेली ही सैरभैर मनाची सर... 

जागतिक पर्यावरण दिन!!!

     आज ५ जून हा दिवस संपूर्ण विश्वात 'जागतिक पर्यावरण दिन' म्हणून साजरा केला जातो. ५ जून १९७२ रोजी बदलत्या हवामानाविषयी स्टॉकहोम येथे पहिले विचारमंथन करण्यात आले, म्हणूनच त्या दिवसापासून हा दिवस 'जागतिक पर्यावरण दिन' म्हणून साजरा केला जाऊ लागला.

     आज आपण पाहतो उष्णता खूप अधिक प्रमाणात वाढली आहे. येणाऱ्या पावसाळ्या नंतर जसा हिवाळा येईल तसाच पुढील उन्हाळा अधिक उग्र स्वरूप धारण करून येईल. २००५ चा २६ जुलै हा अजूनही प्रत्येकाच्या स्मरणात असेलच. त्याला कारणही पर्यावरणातील असमतोल हाच होता. वाढते प्रदूषण, हवामानातील बदल, पर्यावरणाचा व वन्यजीवांचा ऱ्हास अश्या विविध गोष्टींमुळे ग्लोबल वॉर्मिंगचा महाराक्षस समोर उभा राहिला आहे. 

     सध्याच्याच घटना... डम्पिंग ग्राउंडविषयी आपण सर्वांनी ऐकले तर काही जणांनी प्रत्यक्षात अनुभवले. तिथल्या कचऱ्याचे विघटन होण्याअधिक राजकारणच अधिक झाले. त्याचे परिणाम मात्र भोगावे लागले ते तेथील स्थानिकांना आणि पर्यायांनी आपल्या सर्वांनाच. त्यातून जे वायुप्रदूषण झाले, श्वसनविकार झाले, शारीरिक मानसिक समस्या निर्माण झाल्या ते निराळेच. वास्तविक पाहता प्रत्येक घरात ओला कचरा आणि सुका कचरा अशी वर्गवारी केल्यास डम्पिंग ग्राउंडवर केवळ २० टक्के कचरा जाऊन पडेल. आज मुंबईसारख्या शहरात नऊ हजार टन कचरा गोळा केला जातो. घराघरात जर ह्या सुका आणि ओला कचऱ्याची वर्गवारी केल्यास डम्पिंग ग्राउंडवर पडणारा कचरा केवळ १५०० ते १८०० टन होईल. (रेफेरेंस बाय गुगल सर्च इंजिन) हल्ली रस्त्यावरील ट्रफिक जॅम आणि भरमसाट वाहने ह्यामुळे वायुप्रदूषणात भरच पडत आहे.

     ऑक्सिजन आणि कार्बनडायऑक्साइड ह्यांचेही प्रमाण संतुलित नाही. ह्याला कारण झाडांची झालेली कत्तल आणि गळती, ह्याला जबाबदारही मानवच. उन-पावसात आधार देणारे झाडे आज आपल्याला शोधावे लागतात. पण तरीही आजच्या युवा पिढीचे ह्या बाबतचे बदलते मत प्रत्यक्षात दिसत आहे. अनेक ठिकाणी 'वृक्षारोपण' उपक्रम सुरु करण्यात आलेले आहे, त्याचप्रमाणे कार्यक्रमात देखील आपण बघतो की 'छोटे रोपटे भेट' म्हणून आलेल्या पाहुण्यांना दिले जात आहेत. ही बदलती मानसिकता प्रत्येकात निर्माण होणे गरजेचे आहे, आणि त्याहूनही अधिक त्यासाठी प्रत्यक्षातले प्रयास.

     पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारतीय स्वातंत्रदिनी लाल किल्ल्यावरून त्यांच्या पहिल्याच भाषणात भारतातील स्वच्छतेच्या प्रश्नाविषयी आवाहन केले होते.  ते म्हणाले होते की, '१२० कोटी लोकसंख्येच्या देशाने जर स्वच्छतेचा निश्चय केला तर आपला देश अस्वच्छ करण्याची कुणाचीही हिंमत होणार नाही, म्हणून देशाचा कानाकोपरा स्वच्छ करण्याचा निश्चय प्रत्येकाने करण्याचे आवाहन त्यांनी केले होते.'
 

     'जागतिक पर्यावरण दिन' ह्या निमित्ताने सर्वांनी मिळून निश्चय करू की, 'पर्यावरणाची हानी होणार नाही, असा एक तरी संकल्प मी करेन.' आणि तो कसोशीने पाळण्याचा आग्रह असेन.  मग त्यात माझा खारीचा वाट हा नक्कीच असणारंच.

     चला तर मग घेऊयात वसा आपल्या वसुंधरेच्या सुंदरतेचा!!!

 
                                                              अनुप्रिया सावंत. 

मागील कथा वाचा                                                    पुढील कथा वाचा 

डेस्कटॉप - Desktop Information

      फाईल आणि फोल्डर ह्याविषयी जाणून घेण्या आधी आपण आपल्या संगणकाच्या पडद्यावर (डेस्कटॉपवर)असणाऱ्या विविध गोष्टींची बेसिक माहिती करून घेऊयात. जेणे करून फाईल आणि फोल्डर बनविताना आपल्याला पूर्वज्ञान होईल.

     आकृतीमध्ये दर्शविलेले चिन्ह आणि त्या चिन्हासमोर असलेली नावे ह्यांची ओळख करून घेऊयात.



     आपण ज्यावेळी संगणक सुरु करतो तेव्हा मूलतः तो ह्या प्रकारे आपल्याला दिसतो. त्यात असेलेले विविध प्रकारचे चिन्ह, चित्रे आणि नावे आपण वाचतो. आणि त्याद्वारे आपण ओळखतो कि अमुक चित्र व त्याचे नाव कशाशी संबंधित आहे आणि त्यात कोणती माहिती असू शकेल. (अर्थात फाईल आणि फोल्डरचा येथे संबंध येतो, तो आपण पुढील सदरात पाहू.) आकृतीत दाखविण्यात आलेले चौकाटातील लाल रंगाचे नावे हे आपल्याला त्या संबंधित आकृतीच्या भागाला  काय म्हणतात? हे दर्शविण्यासाठी देण्यात आलेली आहेत.

डेस्कटॉप - हा भाग म्हणजे संगणकाचा वॉलपेपर होय. जसे आपल्या आधुनिक काळात वापरात असलेल्या मोबाईलवर आपले स्वतःचे किंवा इतर फोटो(चित्र) ठेवतो त्याला आपण त्याचे वॉलपेपर म्हणतो.  हा वॉलपेपर आपण बदलू शकतो.

डेस्कटॉप आयकॉन्स - डेस्कटॉपवर असलेल्या आयकॉन्सना म्हणजे डेस्कटोपवरील भागावर असलेल्या कोणत्याही चिन्हान्कृत भागाला 'डेस्कटॉप आयकॉन्स' असे म्हणतात.

माउस पोइंटर - वरील आकृतीत आपण जे बाणासारखे चिन्ह पाहत आहोत त्याला माउस पोइंटर असे म्हंटले जाते.   त्याद्वारे आपण हव्या त्या फाईल किंवा फोल्डरवर चटकन जाऊ शकतो. तसेच हवी असलेली माहिती 'माउस पोइंटर' च्या क्लिकने सहज मिळवू शकतो.

टास्कबार - टास्कबार म्हणजे संगणकाच्या खालच्या भागात असलेली आडवी लांब पट्टी (ब्लू रंगाची किंवा वॉलपेपर समावेशक असलेल्या रंगाची) म्हणजे टास्कबार होय.
 क्विक लॉंच - जेव्हा आपल्याला एखादी फाईल किंवा एखादे अप्लिकेशन चटकन ओपन करता यावे ह्यासाठी टास्कबारवर आपण ते अप्लिकेशन किंवा फाईल लॉक करून ठेवतो म्हणजे 'पिन' करून ठेवतो (Pin - Unpin ह्या संगणकीय भाषा) त्या भागाला  'क्विक लॉंच' असे म्हणतात.

नॉटीफिकेशन एरिया - नॉटीफिकेशन एरिया म्हणजे वेळ, तारीख, स्पीकर असल्यास त्याचे चिन्ह, इंटरनेट जोडणी असल्यास त्याची चिन्ह असे वेगवेगळे नॉटीफिकेशन असतात. म्हणजेच टास्कबारच्या उजव्याबाजूला असणाऱ्या चिन्हांना 'नॉटीफिकेशन्स एरिया' असे म्हणतात.  

     डेस्कटॉप म्हणजे काय आणि डेस्कटॉपवरील विविध भाग ह्यांची बेसिक ओळख आपल्याला झालेली आहे.  आता फाईल आणि फोल्डर बनवण्यासाठी डेस्कटॉपचा वापर, जाणून घेऊयात पुढच्या सदरात...

                                                                     अनुप्रिया सावंत.

           मागील लेख                                                  पुढे पहा

कविता #11 - 'मराठी राजभाषा दिन' - हार्दिक शुभेच्छा!

'लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी'.

     27 फेब्रुवारी, हा दिवस आपण 'जागतिक मराठी भाषा दिवस' म्हणून साजरा करतो.  कवी कुसुमाग्रज (विष्णू वामन शिरवाडकर - थोर कवी, लेखक, नाटककार, कथाकार व समीक्षक म्हणून प्रसिद्ध.  त्यांनी 'कुसुमाग्रज' ह्या टोपण नावाने त्यांचे कवितालेखन केले.) यांचे मराठी साहित्यातील योगदान अवर्णनीय आहे.  हा वारसा आपण आणि आपल्या भविष्यातील पिढीने जपला पाहिजे.   आणि तो अखंड सुरू रहावा याच स्फूर्तीने कवी कुसुमाग्रज ह्यांचा जन्मदिवस आपण 'मराठी राजभाषा दिन' म्हणून साजरा करतो.  

मराठीचा छंद

मराठीचा गंध,

लाभला वारसा

भारतीय आमुचा जन्म.

बोलतो मराठी

ऐकतो मराठी,

जाणतो मराठी

अभिमान रुपी.

संतसज्जनांनी प्रत्यक्ष

देव जन्मभूमी लाभली,

सर्व त्यागुनी वीरांनी

मराठी मायभूमी घडविलीं.

अनंत ध्येयसक्तींनी

कवीरूपी माय सजली,

नानाविध अलंकार

भूषवित मराठी अवतरली.

सहज सोपी सुंदर भाषा

घेते हृदयी ठाव मनाशी,

अभिमान आम्हा भारतीयांना

गर्जतो मराठी मी मराठी.

मराठी राजभाषा दिनाच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा!

                                                   - अनुप्रिया सावंत.

कविता #10 - व्हॅलेंटाइन स्पेशल - माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

     दरवेळेस ठरवतो आज तरी तिला आपण बोलू शकू. पण नाही, ह्याही वेळेस मन धजावले.  माहित आहे मला तुलाही मी आवडतो!  पण का तुला हे सांगता येत नाही, कि मीही तुझ्यावर खूप प्रेम करतो.  तुही बोलायला तयार नाहीस पण माझे अबोल मन तर तुला कळतेय ना! 
     व्हॅलेंटाइन डे होऊनही प्रेम व्यक्त करता नाही आले...

प्रेम असूनही तुला सांगता नाही आले.  खरं तर प्रेमाचा दिवस ठरवून ते तेव्हाच व्यक्त करतात असे काही नसते, हे जाणतो गं मी.  पण तरीही...

प्रीतीची भाषा, प्रेमाचा अबोल नजराणा

ह्या शब्दरूपी कवितेतून तू

जाणशील का माझ्या भावना?

दोघांच्या प्रेमाचा अबोल नजराणा,

मनाची चलबिचलता प्रीतीचा नजारा,

दिल मे तेरी तस्वीर, धडकन मे तेरी धून

तुझ्याचसाठी मी वेडा कळेल का तुला?

कर्तव्य परायणता, कर्तव्य दक्षता,

प्रेमाची निष्ठा, तुझीच आस्था..

तत्परता आपुली नि मनाची आतुरता,

अबोलं मन माझे कळेल का तुला?

तुझ्यावरच प्रेम, मन सांगायला धजतयं...

माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

हृदय तुझ्याच प्रेमासाठी आसुसले,

नजर नित्य राही तुझ्याच वाटेला...

माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

जवळ असतानाही मन तुलाच पाहत रहातं,

लांब असतानाही मन तुझ्याच जवळ असतं..

माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

दूर जाताना न वळता सहज निघूनही जातेस...

तुझ्या पाऊल वाटा शोधत नजर फिरत राहते..

माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

जे ठाउके मजला ते माहित मलाच...

तुला ते माहित असावे कि नसावे,

ह्या प्रश्नाचीही मनी नाही आस...

माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

शेवटच्या क्षणी माझ्या तू जवळ असावीस,

डोळे भरुनी पाहत तुला मी तुझ्याच जवळ असावं...

मनाची ही तळमळता, नजरेची ही आतुरता...

माझी तुझ्यावरी प्रीत कळेल का तुला?

                                  - अनुप्रिया सावंत.

सेकंडरी स्टोरेज मेमरी

    संगणकाच्या मेमरी साईझविषयी आपण मागील सदरात जाणून घेतले.  आता पाहूयात ह्या मेमरीज कुठे आणि कश्या पद्धतीने साठवल्या जातात.

     आपण बाहेरून एखादी वस्तू आणली की, ती वस्तू तिची जागा बघून त्या ठिकाणी ठेवून देतो.  जर एखादा पदार्थ असेल तर आपण त्या पदार्थाचा आकार बघून त्या साईझच्या डब्यात तो पदार्थ ठेवून देतो.  त्याचप्रमाणे संगणकामध्ये आपण आपला डेटा आपल्या सोयीनुसार आप-आपल्या 'फोल्डर' मध्ये एखादी फाईल बनवून ठेवून देतो.  ह्यालाच 'डेटा स्टोर' करणे असे म्हणतात.  डेटा स्टोर करण्यासाठी आणि ही माहिती कायमस्वरूपी साठवण्यासाठी सेकंडरी मेमरीचा वापर केला जातो.  

आपण पाहूयात ही सेकंडरी स्टोरेज मेमरी म्हणजे काय?

सेकंडरी स्टोरेज मेमरी - सेकंडरी स्टोरेज मेमरीला 'सहाय्यक संग्रह स्मृती' असेही म्हणतात.  या मेमरीतील माहिती कायमस्वरूपी साठवता येते.  या मेमरीत लिहिता येते आणि लिहिलेले पुस्तीही येते. (डिलीट करता येते).  सेकंडरी मेमरीची क्षमता प्रायमरी मेमरीपेक्षा अनेक पटीने जास्त असते.  ह्या मेमरीमध्ये साठवलेली माहिती आपण संगणकाला आज्ञा दिल्याशिवाय संगणक ती नष्ट करीत नाही.  ती आपण केव्हाही वापरू शकतो.  म्हणून या मेमरीला 'परमनंट मेमरी' असे म्हणतात.

ह्या सेकंडरी स्टोरेज मेमरीचे दोन प्रकारात विभागणी केली जाते.

१) नॉन रिमुव्हेबल मिडिया

२) रिमुव्हेबल मिडिया

१) नॉन रिमुव्हेबल मिडिया - कायमस्वरूपी बसवलेल्या स्टोरेज मेमरीला 'नॉन रिमुव्हेबल मिडिया' असे म्हणतात.  हार्ड डिस्क ही नॉन रिमुव्हेबल मिडियाचे उदाहरण आहे.

      ही हार्ड डिस्क सी.पी.यु. केबिनेटमध्ये कायमस्वरूपी बसवलेली असते.  हार्ड डिस्कमध्ये संगणकात 'इंस्टाल (INSTALL) केलेले प्रोग्राम साठवलेले असतात.

२) रिमुव्हेबल मिडिया - जी मेमरी आपण संगणकापासून वेगळी करू शकतो  आणि तिला हवी तिथे नेऊ शकतो, (म्हणजे पोर्टेबल)  तिला  'रिमुव्हेबल मिडिया' असे म्हणतात.  CD , DVD , पोर्टेबल हार्ड डिस्क, पेन डाइव्ह, कार्ड-रीडर हे रिमुव्हेबल मिडियाचे उदाहरण आहेत.  

       ह्या साधनांद्वारे आपण माहिती एका संगणकातून दुसऱ्या संगणकाकडे पाठवू शकतो.  

      म्हणजेच ज्या साधनांद्वारे आपण संगणकातील माहिती एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पाठवू शकतो ते साधन रिमुव्हेबल मिडिया अंतर्गत येते.

      रोजच नवीन नवीन टेक्नोलॉजी उदयास येत आहेत आणि  दिवसेंदिवस त्यांचा विस्तार हा वाढतच आहे.        
   पुढच्या सदरात आपण जाणून घेऊयात आपल्या बेसिक संगणक शिकण्यासाठीच्या तसेच संगणकात आवश्यक ती माहिती एका ठिकाणी व्यवस्थितरीत्या ठेवण्यासाठी वापरात येणाऱ्या फाईल व फोल्डर ह्याविषयी.

              मागील लेख                                                                              पुढे पहा

मनाचे सुख...

      सुख म्हणजे नक्की काय असतं?  जे मनापासून असते ते सुख?  कि जे मानण्यात असते ते सुख?
मनाचे सुख...

    

     आज अगदी सहजच पुस्तकांच्या कपाटात पुस्तके पाहत असताना 'हसत जगावं' हे पुस्तक पहिले आणि म्हंटले जरा वाचून बघावं.  पुस्तकात अनेक छान छान गोष्टी होत्या.  त्यातले 'मनाचे सुख'...  ही गोष्ट वाचत असताना मला जाणवले ते म्हणजे मी काही दिवसांपूर्वी विचार करत असलेली गोष्ट आणि ह्या पुस्तकातून वाचनात आलेली गोष्ट हे बऱ्याच अंशी सारखीच आढळली.  'तुटे वाद संवाद...' ह्या बद्दलच्या माझ्या ब्लॉगच्या एका आर्टिकल बद्दल लिहित असताना माझ्या मनात चालेला संवाद हाच होता... 'मनाचे सुख म्हणजे नक्की काय?'

      आपण कळत नकळत काळाच्या ओघासोबत चालत असताना कुठेतरी वाहत असतो. मनाचे सुख शोधण्यासाठी धडपडत असतो. पण मनाचे सुख ह्या गोष्टीबद्दल मला तरी असे वाटते कि ते आपल्यातच दडलंय. पण आपण आपल्या संकुचित वृत्तीमुळे ते हरवतोय.  लोभ, राग, द्वेष, मत्सर ह्यामुळे आपण आपले सुख गमवतोय.  हातात जे आहे त्याचा आनंद करण्याऐवजी, मी जे नाहीये त्याच्याच पाठी तर धावत नाहीये ना?  नाही नाही... मन हे सैरभैर पळणारेच असते, फुलपाखरासारखे स्वच्छंद जगणारेही असते. पण... फुलपाखरासारखे मुक्त जगताना आपले भान सोडून तर आपण जगत नाहीये ना!  हाही विचार मी करतेय का?  पण.. का करायचा हा विचार?  आयुष्य माझं आहे मला हवं तसं आपण जगू... हल्लीच चित्रपट पाहिला - 'जिंदगी ना मिलेगी दोबारा' आणि... मनाने पुन्हा कल्पनेच्या विश्वात रमायला सुरुवात केली.

      तरीही... असा विचार करताना आपण आपल्या आयुष्यात असलेल्या माणसांचा, आपल्या कुटुंबाचा, आपल्या आप्त स्नेहांचा प्रामाणिक विचार करतो का?  हे आणि असे अनेक प्रश्नांनी ह्या छोट्याश्या 'मनाचे सुख' ह्या गोष्टीने  प्रश्नावालींचा काहोर माजवला.  उत्तर माझ्याजवळच होते आणि आहे.  पण त्या उत्तराकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन चुकतोय.  हो! खरच चुकतोय.  का कुणास ठाऊक... आज जाणीव होतेय कि हल्ली सोशल मेडिया मध्ये आपण किती गुंतत आहे.  समाजाचे भान तर दूरच, आपल्याला आपलेही भान नसते.   वेगवेगळे कॅन्डी क्रश सारखे गेम्स खेळण्यात तर आपण आनंद व्यक्त करतोय आणि त्याहीपेक्षा त्या गेम्सचे रिक्वेस्ट दुसऱ्यांना पाठवण्यात आपले मोठे सुखच मानतोय.  खरं तर फारच हास्यास्पद गोष्ट आहे ही.

      स्वतःच्या सुखासाठी मोठ-मोठ्या चैनीच्या वस्तू विकत घेण्यात सुख मानतो.  पण घरात नेमकी गरजेची वस्तू कोणती?  घरातल्यांना आपण सुख देतोय का?   माझ्या जबाबदारीची जाणीव आहे का?  माझे कर्त्यव्य तर मी विसरत नाही ना!  त्यात काही उणीव आहेत का?  समाज... समाजासाठी आपण काही करतोय का?  ह्या पूर्वी होऊन गेलेले आणि अजूनही समाजासाठी झटणारे मदर तेरेसा, बाबा आमटे ह्यांनी समाजाची सेवा करण्यात आपले मोठे सुख मानले आहे.   राष्ट्रासाठी शहीद होणारे वीर राष्ट्रासाठी प्राणाची आहुती देण्यात आणि आपल्याकडून समाजासाठी सेवा घडावी हेच मोठे सुख मानत आहे.  आणि मी?  आपण मात्र त्या शहीदांसाठी श्रद्धांजली तर सोडा, त्यांच्या स्मृतीही विसरून जातोय. 

     स्वतःसाठी संकुचित विचार करणारी माणसे सुख कधीच मिळवू शकत नाही.  वरून जरी आपल्याला अशी माणसे आनंदी दिसले, तरी आतल्या-आत आपण काहीच करू शकलो नाही ह्याची जाणीव त्यांनी कधी ना कधी नक्कीच होत असते.  ह्या गोष्टीचा परामर्श घेताना त्यात अनेक गोष्टी प्रकर्षाने जाणवल्या.  कवी कुसुमाग्रज म्हणतात... आपण धरणे बांधली, इमारती बांधल्या, कारखाने बांधले; पण मन? मन बांधायचे आपण विसरून गेलो.  खरंच... मन बांधणं आपण विसरून गेलो.   घडाळ्याच्या काट्यावर चालणारी माणसं आपण आजकाल मनाचे सुखच विसरून गेलो.  जे करतोय त्यात सुख शोधण्याचा आनंदच आपण हरवून बसलोय.

      माझे 'DAD' आणि 'मित्र' ह्या दोन्ही भूमिकेत असणारे डॉक्टर अनिरुद्ध जोशी ह्यांचे एक वाक्य मनाला अगदी जवळून स्पर्श करते, ते म्हणजे...                        'छोटी बात को हम छोटी क्यो नही रख सकते?'

       उगाचच छोट्या गोष्टींचा आपण बाऊ करतो आणि स्वतः सोबत दुसऱ्यांनाही त्रास देतो.  जे आहे त्यात सुख शोधण्याऐवजी जे नाही ते मिळविण्यासाठी अट्टाहास करतो.  आपण विसरून जातो.. अनेक छोट्या छोट्या गोष्टी आपल्या जवळ आहेत ज्यात सुख दडलंय... आणि सुख मिळवण्याच्या नादात आपण ते साजरा करायलाच विसरतोय.  

हो ना?

                                           

                                                                                   अनुप्रिया सावंत.

मागील कथा वाचा                                                    पुढील कथा वाचा 

कविता #9 - नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा! - Welcome 2016

नवीन वर्ष नवीन दिवस
नवीन स्वप्न नवीन संकल्पना,
नवी दिशा नवा ध्यास
असावा नित्य पुन्हा खास.

                  गेले दिवस उरल्या आठवणी
                  काही आवडी काही नावडी,
                  जुनी नाती नव्याने उलगडावी
                  प्रेम पावित्र्यात जपून ठेवावी.

नको सारे हेवेदावे
नको मागचे काही,
प्रेम रुपी सारे हवे
फुलाचे फुलणे नव्याने असावे.

                   राग मत्सर द्वेष
                 नसावा मनी लोभ,
                 विसरुनी हे सारे त्वेष
                 धरुनी संकल्परुपी प्रेम.

संकल्पनेचा नको नुसता
आरंभशूर फक्त आता,
नित्य स्वरूप पूर्ण रुपी
करुनी घे निश्चित 'संकल्प' आता.

                    करूया स्वागत नवं वर्षाचे
                  वाढवूनी रोपटे संकल्प बीजाचे,
                  धरुनी कास ध्येयाची
                  उंच आकाशात झेपावण्याची.

 

नवीन वर्षाच्या सर्वांना अनिरुद्धमय शुभेच्छा!
जय जगदंब जय दुर्गे.

                                               - अनुप्रिया सावंत.